Działalność badawcza NCK prowadzi działalność analityczną, ekspercką i diagnostyczną na potrzeby polityk publicznych w kulturze. Główne obszary badawcze obejmują m.in. uczestnictwo w kulturze, edukację kulturową, wspólnoty pamięci oraz kulturę cyfrową.
Od 2024 roku instytucja koordynuje działalność Narodowego Obserwatorium Kultury (NOK) – sieci integrującej podmioty publiczne, akademickie, pozarządowe i komercyjne zajmujące się badaniem sektora kultury w Polsce. NOK zajmuje się m.in. prowadzeniem samospisu badań, porządkowaniem wiedzy sektorowej oraz tworzeniem repozytorium danych źródłowych. Wyniki badań NCK publikuje w postaci raportów, komunikatów oraz cyklicznego „Rocznika Kultury Polskiej”.
Programy stypendialne
Gaude Polonia – program stypendialny zainicjowany w 2003 roku, przeznaczony dla młodych twórców kultury oraz tłumaczy literatury polskiej z krajów Europy Środkowo-Wschodniej (w szczególności Białorusi i Ukrainy). Stypendyści odbywają półroczny pobyt studyjny w polskich ośrodkach kultury pod opieką tutorów. Młoda Polska – program stypendialny działający od 2004 roku, skierowany do młodych polskich artystów (do 35. roku życia) legitymujących się wybitnymi osiągnięciami w takich dziedzinach jak m.in. muzyka, film, literatura, teatr, taniec i sztuki wizualne.