Rządy samodzielne. Okres reform Polityka zagraniczna Maria Teresa zmarła w obecności syna 29 listopada 1780 r. Józef, teraz już jedyny władca krajów habsburskich, zaczął dążyć do ściślejszego sojuszu z Rosją. Latem 1780 r. spotkał się z carycą Katarzyną w Mohylewie. Efektem tego spotkania był nieformalny sojusz rosyjsko-austriacki zawarty w postaci wymiany listów między monarchami w maju 1781 r. Katarzyna i Józef obiecywali sobie nabytki terytorialne kosztem Polski i Turcji.
thumb|Józef ze swoimi siostrami, Marią Anną i Marią Elżbietą