Nazwa ta wywodzi się od słowa „grom”, gdyż zapalano je w czasie burzy, stawiano w oknie i modlono się o oddalenie piorunów.
Procesja z płonącymi świecami na początku liturgii jest znakiem nowego kroczenia przez życie w jedności z Jezusem i blaskach jego ewangelii. thumb|220px|Gromnica (Matka Boska Gromniczna), rysunek Wojciecha Grabowskiego przedstawiający wypalanie znaku krzyża na tragarzu (belce stropowej) chaty w dzień Matki Boskiej Gromnicznej Po powrocie do domu dawniej wypalano płomieniem gromnicy krzyż na belce sufitu. Zapalenia gromnicy i wkładanie jej w ręce umierającego oznacza, że na wzór „roztropnych panien” wychodzi on z płonącą lampą na spotkanie swego Oblubieńca.
Ze świętem związane są przysłowia: Na Gromnicę masz zimy połowicę. Powiadają, że Gromnica, już ci zimy połowica, ale bywać nie nowina, że dopiero ją zaczyna. W Polsce jest to ostatni dzień, gdy podczas liturgii dopuszcza się śpiewanie kolęd. W niektórych miejscach w ten dzień do bożonarodzeniowej szopki wkłada się figurki gołąbków, które nawiązywały do ofiary złożonej przez Maryję i św. Józefa.
Zobacz też
Luperkalia Parafia Ofiarowania Pańskiego w Warszawie święta: katolickie, maryjne i prawosławne w Polsce