Egzamin był zewnętrzny, sprawdzany przez egzaminatorów powołanych przez dyrektora Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej. Arkusze testowe były kodowane, sprawdzający nie wiedzieli, czyje prace oceniają. Wyniki egzaminu w formie zaświadczenia uczniowie otrzymywali około 1,5 miesiąca po przeprowadzeniu samego egzaminu.
Nie było możliwości niezdania egzaminu – jeśli tylko uczeń się na nim stawił, zdał egzamin. Jeśli uczeń nie rozwiązał żadnego zadania, otrzymywał jedynie wynik 0 punktów (od 2012 roku 0% punktów), który mógł mieć wpływ na jego przyjęcie do szkoły ponadgimnazjalnej.
Formuła w latach 2002-2011 Części egzaminu Egzamin składał się z trzech części: humanistycznej – w której sprawdzana była wiedza z języka polskiego, historii, wiedzy o społeczeństwie i sztuki. matematyczno-przyrodniczej – w której sprawdzana była wiedza z biologii, chemii, fizyki i astronomii, geografii i matematyki. językowej (wprowadzony przez Ministerstwo Edukacji Narodowej od roku szkolnego 2008/2009) sprawdzana była wiedza z nowożytnego języka obcego (do wyboru: angielski, francuski, hiszpański, niemiecki, rosyjski i włoski).
Z każdej części egzaminu można było uzyskać maksymalnie 50 punktów.