Sprawca – w państwie państwie polsko-litewskim administrator czasowo wakującego starostwa lub województwa. Był to urząd przede wszystkim o charakterze finansowym, ponieważ sprawca odpowiadał za zarząd królewszczyzn do czasu powołania nowego starosty lub wojewody. Stanowisko to było w pewnym sensie analogiczne do kościelnego administratora apostolskiego, diecezjalnego czy parafialnego. Szczególny charakter miała funkcja sprawcy województwa kijowskiego, które to stanowisko bywało obsadzane nie tylko w okresie wakatu na urzędzie, ale i podczas czasowej nieobecności wojewody, nawet po powstaniu urzędu (od 1566).
Wybrani sprawcy Sprawcy województw – sprawca województwa kijowskiego (1505) Andrzej Michałowicz Sanguszko – sprawca województwa kijowskiego (1541 lub 1540-1542) Włodzimierz Holszański (Włodzimierz Jurewicz Holszański-Dubrowicki, syn ) – sprawca województwa kijowskiego (1543) Mikołaj Andrejewicz Zbaraski – sprawca województwa kijowskiego (1559, 1563) Iwan Czartoryski – sprawca województwa kijowskiego (1564–1565) Paweł Sapieha – sprawca województwa kijowskiego (1566) Michał Myszka Warkowski – sprawca województwa kijowskiego (1570-1571) Władysław Zbaraski – sprawca województwa kijowskiego (1572 – maj 1575, formalnie 1576 – faktyczna likwidacja urzędu sprawcy województwa kijowskiego) Połubiński – sprawca województwa