Historycznie Racibórz jest położony na Górnym Śląsku. Do 1945 r. pozostawał w granicach Niemiec, choć jedna z dzielnic Raciborza, Brzezie (do 1975 r. samodzielna wieś) znalazła się po polskiej stronie granicy już w 1922 r. W latach 1950–1975 miasto administracyjnie należało do województwa opolskiego, natomiast w latach 1975–1998 do województwa katowickiego.
Według danych z 31 grudnia 2024 r. powierzchnia Raciborza wynosi 75,04 km², co stanowi ok. 13,8% powierzchni powiatu. Stawiało to miasto na 58. pozycji w Polsce pod względem powierzchnihttps://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/powierzchnia-i-ludnosc-w-przekroju-terytorialnym-w-2024-roku,7,21.html.
Środowisko naturalne thumb|left|Położenie Raciborza na tle szkicu geologicznego regionu bez utworów kenozoicznych
Geologia
Racibórz należy do Zagłębia Górnośląskiego, tzn. do zapadliskowej struktury, która wchodzi w skład masywów kaledońsko-waryscyjskich. Najstarsze napotkane i rozpoznane utwory geologiczne to paleozoiczne skały dolnego karbonu, na których zalegają osady kenozoiczne pochodzące z trzeciorzędu i czwartorzędu.