thumb|right|Symulacja widzenia czerwonej pelargonii przy normalnym świetle (fotopowe), o zmierzchu (mezopowe) i nocą (skotopowe) Zjawisko PurkiniegoInne stosowane nazwy to „zjawisko (lub efekt) Purkyniego”, a niekiedy za zapożyczoną z angielskiego formą pisowni nazwiska odkrywcy, Purkynje albo Purkinje: „zjawisko Purkynje(go)” lub „zjawisko Purkinje(go)”. – zjawisko z zakresu fizjologii widzenia, polegające na zaburzeniu percepcji jasności barw przy słabym oświetleniu (przy tzw. widzeniu mezopowym). Nazwa pochodzi od odkrywcy tego zjawiska Jana Ewangelisty Purkyniego, czeskiego fizjologa i histologa.
Purkyně zauważył, że przy adaptacji oczu do zmierzchu światło o krótkiej długości fali (na przykład niebieskie lub niebieskozielone) jest postrzegane jako jaśniejsze niż światło o długiej fali (czerwień). Pochodnym złudzeniem jest wrażenie, że w słabym oświetleniu ruchome czerwone obiekty wydają się szybciej przybliżać niż takie same obiekty o barwie niebieskiej.