Aby obejść te ograniczenia, coraz więcej funkcji serwera X zaczęło przejmować jądro oraz poszczególne menedżery.
Podstawowym założeniem architektury projektu Wayland jest uproszczenie procesu zarządzania oknami poprzez usunięcie serwera X jako warstwy pośredniczącej, poprzez:
połączenie menedżera okien oraz systemu okien w jednej aplikacji – menedżer może renderować obraz bezpośrednio do pamięci wideo, wykorzystanie istniejących funkcji jądra systemu takich, jak Direct Rendering Manager (DRM), Kernel Mode-Setting (KMS) i systemem zarządzania pamięcią Graphics Execution Manager (GEM)wayland google groups ..
Od czerwca 2010 roku kompozytor Waylanda używa tylko OpenGL ES (przedtem OpenGL)http://www.phoronix.com/scan.php?page=news_item&px=ODMyNA – Wayland Meets Some Summer Love w/ New Changes (Phoronix) ..
Wayland może także gościć serwer X, zapewniając tym samym wsteczną kompatybilność.
Zainteresowanie mediów Wayland pierwotnie ukazał się jako nowy projekt w serwisie Phoronix roku 2008, w artykule zatytułowanym „Wayland: A New X Server For Linux”.