Instytut Nafty i Gazu – Państwowy Instytut Badawczy – jednostka badawczo-rozwojowa działająca na podstawie rozporządzenia ministra gospodarki, stanowiąca bazę badawczo-naukową dla polskiego przemysłu naftowego i gazowniczego. Siedziba Instytutu mieści się w Krakowie przy ul. Lubicz 25 A.
Historia Instytut Nafty i Gazu – Państwowy Instytut Badawczy został założony (jako Instytut Naftowy) 29 listopada 1944 na podstawie dokumentu wydanego przez Państwowy Urząd Naftowy. Działalność instytutu rozpoczęła się 7 stycznia 1945 w Krośnie. Po trzech latach siedziba instytutu została przeniesiona do Krakowa, gdzie mieści się do dzisiaj. Z dniem 31 grudnia 1975 Instytut Naftowy połączono z Instytutem Gazownictwa w Warszawie, tworząc Instytut Górnictwa Naftowego i Gazownictwa z siedzibą w Krakowie oraz oddziałami w Warszawie i Krośnie. W dniu 1 lutego 2004 zmieniono nazwę instytutu na obecnie obowiązująca – Instytut Nafty i Gazu. Od 1 stycznia 2008 do Instytutu Nafty i Gazu włączono Instytut Technologii Nafty. Obecnie w Instytucie pracuje ok. 400 pracowników. W dniu 24 października 2013 r. rozporządzeniem Rady Ministrów Instytutowi Nafty i Gazu nadano status państwowego instytutu badawczego. Od tego dnia Instytut używa nazwy „Instytut Nafty i Gazu – Państwowy Instytut Badawczy”, w skrócie INIG-PIB.