Zdaniem C. Lidy, Czarna Ręka powstała jeszcze przed kongresem w Sewilli, w latach 70. XIX wieku, i mogła liczyć od 40 tys. do 80 tys. członków, działając w pełnej konspiracji. Na podstawie dokumentów odnalezionych przez badaczkę w Archivo de Palacio w Madrycie, organizacja definiowała się jako "stowarzyszenie biedaków przeciwko złodziejom i katom" i występowała przede wszystkim przeciwko uciskowi ekonomicznemu. Z kolei w ocenie J. Joliego, M. Bookchin i D. Santillana wykrycie Czarnej Ręki było mistyfikacją policyjną.
Po procesie, w którym dowody przedstawiane przez oskarżenie składały się z dokumentów (określonych przez D. Grinberga jako "wątpliwe") oraz zeznań uzyskanych od oskarżonych na torturach, kilkanaście osób zostało skazanych na śmierć za przynależność do Czarnej Ręki, z czego siedem przez uduszenie przy użyciu garoty.
Bibliografia
Kategoria:Organizacje anarchistyczne Kategoria:Anarchizm w Hiszpanii Kategoria:Hiszpańskie organizacje terrorystyczne Kategoria:Hiszpania w XIX wieku