Dzierżoniów (do 1946 Rychbach, też RychonekDz.U. 1945 nr 33, poz. 196., ) – miasto w Polsce, w województwie dolnośląskim, siedziba powiatu dzierżoniowskiego i gminy wiejskiej Dzierżoniów. Położone w Kotlinie Dzierżoniowskiej, nad rzeką Piławą.
Dzierżoniów uzyskał lokację miejską przed 1241 rokiemRobert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 30–31.. W latach 1960–1972 miasto było siedzibą władz, ale nie należało do gromady Dzierżoniów. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa wałbrzyskiego. Obecna, polska nazwa miasta, została nadana dla upamiętnienia ks. Jana Dzierżonia – wybitnego śląskiego badacza pszczół.
1 stycznia 2023 r. miasto liczyło 31 061 mieszkańców (144. miejsce w kraju). Gęstość zaludnienia 1547,6 osób/km² (11. miejsce w województwie).
Warunki naturalne Dzierżoniów jest położony w Kotlinie Dzierżoniowskiej u podnóża Gór Sowich od południa i Masywu Ślęży od północy. Miasto leży nad rzeką Piława.
Według danych z roku 2023 Dzierżoniów ma obszar 20,07 km² (299. lokata w kraju), w tym: użytki rolne: 63% użytki leśne: 0%
Miasto stanowi 4,19% powierzchni powiatu. Sąsiaduje z gminami: Bielawa, Pieszyce oraz gminą wiejską Dzierżoniów.
Historia