Innego rodzaju organizacjami były te nastawione na działalność społeczną do których należał: Związek Kobiet (stawiający za cel propagowania zdecydowanego chrześcijaństwa), Stowarzyszenie Kobiet (organizujące akcje charytatywne), dwa związki młodzieżowe oraz Koło Pomocy.
Radykalne zmiany w funkcjonowaniu parafii przyniosły lata II wojny światowej. W pierwszych miesiącach wojny w wyniku fałszywych oskarżeń został aresztowany II proboszcz ks. Gustaw Berndt. Po przetrzymywaniu w więzieniu został zwolniony, władze okupacyjne nie pozwoliły mu na powrót do pracy w parafii św. Mateuszu. Poddano szczegółowej kontroli życie parafialne, wszelkie spotkania itp., zaś w nabożeństwach (odprawianych wyłącznie po niemiecku) mogli brać udział jedynie zarejestrowani członkowie parafii.
Sytuacja w której znaleźli się łódzcy ewangelicy po drugiej wojnie światowej stała się tragiczna. Z 75 tys. osób tego wyznania pozostało jedynie kilka tysięcy. W wyniku bezprawnych zaborów mienia przez władze państwowe oraz kościół rzymskokatolicki utracono kontrole nad dwoma kościołami: św. Trójcy i św. Jana. Całe życie społeczności luterańskiej w mieście skupiło się wokół kościoła św. Mateusza, którego pierwszym powojennym proboszczem został ks. Karol Kotula.