Kryzys 16 maja 1877 (fr. Crise du seize mai) – pierwszy, a zarazem najpoważniejszy kryzys polityczny w historii III Republiki Francuskiej. Jej istotę stanowił spór pomiędzy zwolennikami republiki a rojalistami o przyszły ustrój Francji.
Przebieg Totalna klęska wojsk francuskich w wojnie w 1870 roku doprowadziła do obalenia dyktatury skompromitowanego cesarza Napoleona III i proklamowania w jej miejsce ustroju republikańskiego. Od samego początku wzbudzało to silny protest ze strony środowisk monarchistycznych, na którego czele stali orleaniści, wspierani przez słabszych legitymistów.
Orleaniści nie byli zwolennikami pozbawionego władzy cesarza, którego uważali za despotę i uzurpatora. Stojący na ich czele członkowie dynastii Burbonów mieli nadzieję na przywrócenie władzy w ręce swojej rodziny, której ją odebrano w wyniku rewolucji lutowej 1848 roku. Sprzyjała im opinia publiczna: aż do 1876 roku monarchiści dominowali w Zgromadzeniu Narodowym. W 1873 do najwyższego urzędu - stanowiska szefa państwa – doszedł Patrice Mac-Mahon, zdeklarowany rojalista, który otwarcie nawoływał do przywrócenia Burbonom władzy.