thumb|240px|Kotan Biratori na wyspie Hokkaido, 1930 thumb|240px|Takeshirō Matsuura thumb|240px|Po prawej pu lub puhu, pui – magazyn żywności (spichlerz), po lewej hepereset – klatka dla niedźwiedzia thumb|240px|Kotan w Kushiro – typ jednostki osadniczej, charakterystycznej w przeszłości dla Ajnów. Słowo w języku ajnoskim oznaczające: wioskę, miasto, miejsce.
Wstęp Ze względu na ubogość materiałów źródłowych (Ajnowie nie posiadali własnego pisma), wszelkie opracowania, porównania, nazewnictwo, transkrypcja (opierana o języki: rosyjski, japoński i angielski), analizy i opinie bardzo różnią się w zależności od badaczy i czasu prowadzonych prac. Z tego powodu należy podchodzić do nich z dystansem. Należy też wiedzieć, że dopiero w 2008 roku – po wiekach dyskryminacji i zmuszania ich do życia w nędzy – władze Japonii uznały Ajnów za ludność autochtoniczną archipelagu: „Rząd uznaje, że Ainu to rdzenni mieszkańcy, którzy mają swój język, religię i kulturę”.
Nazwa kotan tłumaczona czasem jako „wieś” jest błędem. Ajnowie odnosili ten termin do wszystkich osad ludzkich bez względu na ich wielkość. Kotanami nazywano również miasta, dlatego w tłumaczeniach tekstów biblijnych na język ajnoski Jerozolima to Yerusalem kotan, zaś Rzym – Roma kotan.