Zaistniał on wtedy w kulturze narodowej dzięki pierwszej polskiej operze „Cud mniemany, czyli Krakowiacy i Górale”, a złożenie przysięgi na wierność narodowi, w tym samym roku, przez Tadeusza Kościuszkę na Rynku w Krakowie, w białej krakowskiej sukmanie podniosło go do symbolu narodowego i stroju narodowego. Ponadto udział chłopów krakowskich w insurekcji kościuszkowskiej sprawił, że strój krakowski stał się mundurem wojskowym Krakusów i Kosynierów. Podział Ziemi Krakowskiej między Rzeczpospolitą Krakowską i zaborem austriackim a zaborem rosyjskim, spowodował zróżnicowanie sytuacji ekonomicznej Krakowiaków i powiązał ich z innymi ośrodkami przemysłowymi. Z tego powodu z jednolitego stroju krakowskiego wyodrębnił się strój Krakowiaków wschodnich, którzy nie mieli możliwości kontaktów handlowych z Krakowem. Z tego powodu strój Krakowiaków wschodnich zaczął się zmieniać. Strojem narodowym pozostał strój krakowski - Krakowiaków zachodnich, zamieszkujących okolicę Krakowa, który stał się ostoją „polskości”. W połowie XIX wieku dla zamanifestowania swojego patriotyzmu nastał moda wśród arystokracji, aby służba była ubrana w narodowy strój krakowski. W II połowie XIX w.