Okcydentalista i stronnik szerokiego programu reform w Rosji na wzór zachodni, w tym również i zacofanej armii, których w konserwatywnym kraju nie był w stanie skutecznie przeprowadzić. Był inicjatorem likwidacji miestniczestwa (1682) – tj. obsadzania wyższych stanowisk państwowych na podstawie pochodzenia kandydatów i funkcji jakie sprawowali ich przodkowie (nie mogła być niższa), a nie na podstawie kwalifikacji. Autor reformy podatkowej lat 1679–1681, którą doprowadził do zniesienia wielu różnych podatków na rzecz jednego głównego. W jego planach leżały tak śmiałe pomysły jak zniesienie poddaństwa. W swoim urządzonym w stylu europejskim domu w Moskwie posiadał jedną z największych prywatnych bibliotek ówczesnej Rosji, zawierającą 1 500 rosyjskich i zagranicznych woluminów (głównie polskich i niemieckich). Doprowadził do założenia w Moskwie akademii, gdzie na sposób zachodni kształcone były dzieci bojarów. Za jego rządów miasto bardzo się rozbudowało, przybyło w nim blisko 3 tys. domów, na jego polecenie zbudowano też w mieście pierwszy most kamienny (według polskiego projektu).
Przez niektórych historyków uważany jest za „najbardziej wykształconego człowieka tamtych czasów”Heller..., s. 295., którego „projekty reform były o wiele szersze niż późniejsze reformy Piotra I”.