Ahmad ibn Hanbal, arab. أحمد بن حنبل (ur. w grudniu 780/Rabi' II 164 A.H. w Bagdadzie – zm. w lipcu 855/Rabi' I 241 A.H. w Bagdadzie) – sunnicki tradycjonista, fakih i teolog, eponimiczny założyciel hanbalickiej szkoły prawa.
Życiorys Pochodził z plemienia Banu Szejban, należącego do Rabi'a. Jego ojciec zmarł kiedy Ibn Hanbal miał trzy lata, pozostawił po sobie jednak majątek pozwalający synowi na prowadzenie skromnego, ale niezależnego życia. Po nauce leksykografii, fikhu i tradycji w roku 795 Ibn Hanbal zdecydował się na poświęcenie się nauce tradycji, w związku z czym podjął szereg podróży po Iraku, Hidżazie, Jemenie i Syrii. Studiował on fikh i hadisy pod kierunkiem wielu nauczycieli, stąd nie może być uważany po prostu za ucznia Asz-Szafi’iego, jak to się czasami czyni, którego dzieła znał, ale spotkał się z nim osobiście tylko raz. Jak zauważa Ibn Tajmijja, jego formacja prawnicza odbyła się przede wszystkim pod wpływem szkoły hadisów i Hidżazu. Ibn Hanbal gwałtownie sprzeciwiał się dogmatowi o stworzeniu Koranu, który był popierany przez pozostającego pod wpływem mutazylizmu kalifa Al-Mamuna (813–833), i w związku z tym został wtrącony do więzienia. Al-Mamun wkrótce zmarł, a Ibn Hanbal został dotkliwie pobity gdy postawiony przed nowym kalifem Al-Mutasimem (833–842) nadal odmawiał uznania że Koran jest stworzony.