Historia Pierwszy kościół przedromański mały|XVIII-wieczny widok na Ostrów Tumski mały|Elewacja wschodnia katedry (II poł. XVIII w.) mały|Katedra (przeł. XIX/XX w.) mały|Projekt renowacji katedry według Hugona Hartunga (ok. 1910) mały|Statua Madonny z Dzieciątkiem przed głównym wejściem do katedry. Madonna ma wieniec z siedmiu gwiazd, a nogami depcze węża Zdaniem Edmunda Małachowicza pierwszy z przedromańskich kościołów na wrocławskim Ostrowie miał szerokość nawy ok. 7 m i długość łącznie z absydą ok. 13 m. Budowla datowana jest na 1. ćw. X wieku. Jej pozostałości (relikty ściany wschodniej i prezbiterium) znajdują się ok. 6 m. pod poziomem obecnej nawy katedry. Obiekt był uchwycony jedynie na podstawie badań georadarowych i dlatego zarówno datowanie, jak i kształt tej budowli są przedmiotem naukowej dyskusji. Rzut kościoła oraz jego datowanie wiążą budowlę z IX-wiecznymi kościołami morawskimi obrządku cyrylo-metodiańskiego.
Katedra przedromańska Drugim chronologicznie kościołem we Wrocławiu był jednonawowy kościół z transeptem, datowany na 3. ćw. X wieku. Jego rekonstruowane wymiary to ok. 25 m długości.