Józef Balsamo – powieść historyczna Aleksandra Dumasa (ojca), stanowiącą pierwszą z pięciu części cyklu Pamiętniki lekarza. Książka wydana w odcinkach w gazecie francuskiej La Presse pomiędzy 1846 a 1849 rokiem, została zainspirowana postacią hrabiego Cagliostro (właśc. Giuseppe Balsamo). Opowiada ona o jego dążeniach do obalenia monarchii francuskiej. Tłem tych działań są romans Ludwika XV z hrabiną du Barry oraz początek nieszczęśliwego związku Marii Antoniny z Ludwikiem XVI. Pomiędzy losy bohaterów historycznych została wpleciona historia rodziny Taverney i służącego rodzinie Honoriusza Gilberta, późniejszego ucznia Balsama.
O powieści Józef Balsamo powstał w szczytowym okresie twórczości powieściowej Dumasa. W dwa lata po Trzech muszkieterach, w rok po Hrabim Monte Christo i Królowej Margot, rozpoczął powieściopisarz pracę nad pierwszym tomem czterotomowego cyklu, który miał ukończyć dopiero w 1855. Powieść ukazywała się w odcinkach w czasopiśmie La Presse w latach 1846-1849.