W czerwcu 2016 doszło w rezultacie do przedterminowych wyborów. Partia Ludowa poprawiła swoje notowania i zyskała kilkanaście mandatów, a jej lider po raz dziesiąty z rzędu został wybrany do Kongresu Deputowanych. Mariano Rajoy przyjął tym razem misję powołania nowego gabinetu, doprowadzając do podpisania porozumienia z partią Obywatele i zapewniając sobie poparcie posła Koalicji Kanaryjskiej. Żadne z pozostałych ugrupowań nie zgodziło się jednak wstrzymać od głosu nad wotum zaufania. Uniemożliwiło to uzyskanie przynajmniej zwykłej większości głosów wymaganej w drugim głosowaniu – w obu za powołaniem Mariano Rajoya na premiera opowiedziało się po 170 deputowanych, a przeciw zagłosowało po 180 posłów.
Przeciągający się pat polityczny doprowadził do kryzysu wewnątrz opozycyjnych socjalistów, zakończonego rezygnacją ich lidera Pedra Sáncheza. Tymczasowe władze PSOE opowiedziały się za umożliwieniem Mariano Rajoyowi sformowania nowego rządu. Procedura powołania przywódcy ludowców na premiera została ponowiona. Trzecie głosowanie, w którym wymagana była większość bezwzględna, zakończyło się takim samym wynikiem jak poprzednie. 29 października 2016 w czwartym głosowaniu większość (68) posłów PSOE wstrzymała się od głosu zgodnie z wprowadzoną partyjną dyscypliną.