Historia Człopa leży w historycznej Wielkopolsce, w dawnej ziemi wałeckiej. Pierwotnie była osadą w pobliżu granicy terytoriów plemiennych Polan i Pomorzan, w XII w. znalazła się w granicach Polski. Od schyłku XIII w. należała do Brandenburgii, po czym w 1368 ponownie została włączona do Polski Ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od XIV w., co potwierdzają archiwalne zapisy.
Okolice miejscowości były jednak zasiedlone wcześniej. Pozostałością dawnego osadnictwa jest grodzisko stożkowe datowane na VIII–XI wiek, otoczone wałem o średnicy 100 m położone przy ujściu rzeki Cieszynki do jeziora Kamień.
Gród Człopa w XII w. należał do ziem polskich. Natomiast w XIII w., dokładnie w 1245 miasto to zostało darowane Sędziwojowi z Czarnkowa. Darczyńcą był książę krakowski Bolesław Wstydliwy. Prawa miejskie dla miasta Człopa zostały potwierdzone w 1245. W 1368 Kazimierz Wielki ponownie włączył miasto do Korony.