W 1860 hieromnich Hilarion, przywódca ruchu, w odprawianych nabożeństwach zaprzestał wymieniania imienia patriarchy Konstantynopola, co oznaczało symboliczne odrzucenie jego zwierzchnictwa. Władze tureckie, sprzyjając konfliktowi między Grekami i Bułgarami, nie podjęły działań pojednawczych. Poparły natomiast projekt organizacji w Bułgarii katolickiego Kościoła unickiego, do czego skłaniał się również hieromnich Hilarion, Francja oraz polska emigracja w Turcji. Ruch unicki upadł z powodu zdecydowanego sprzeciwu „młodych” oraz działalności ambasady rosyjskiej w Stambule, opowiadającej się za autokefalią Bułgarskiego Kościoła Prawosławnego. Nalegania posła rosyjskiego Nikołaja Ignatiewa oraz wzrost niezadowolenia społecznego wśród Bułgarów doprowadziły sułtana do wydania w 1870 fermanu powołującego Egzarchat Bułgarski. W skład synodu Egzarchatu weszło 35 biskupów bułgarskich, którzy w roku następnym opracowali jego statut. Negocjacje w sprawie jego uznania z patriarchą Konstantynopola zakończyły się fiaskiem; ostatecznie „młodzi” wymusili na hierarchii bułgarskiej wypowiedzenie posłuszeństwa patriarsze. Rząd turecki zatwierdził statut Egzarchatu. Był on jednak formalnie traktowany jako niekanoniczny. Patriarchat Konstantynopolitański oskarżył Bułgarów o uleganie etnofiletyzmowi i tym samym dopuszczenie się herezji.