thumb|180px|Edward Gierek, ówcześnie I sekretarz KC PZPR Memoriał 101 – wystąpienie polskich intelektualistów z 1976 roku przeciwko zmianom Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
Historia Przedmiotem protestu były zapowiedziane w „Tezach na VII Zjazd PZPR” zmiany w konstytucji, przewidujące wprowadzenie zapisów o przewodniej roli PZPR w państwie oraz o trwałym i nienaruszalnym sojuszu PRL z ZSRR, a także o przestrzeganiu praw obywatelskich pod warunkiem wywiązywania się z obowiązków przez obywateli. Te postanowienia były sprzeczne z podpisanym w sierpniu 1975 w Helsinkach Aktem końcowym Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, którego sygnatariusze, m.in. Polska, zobowiązywali się do przestrzegania praw człowieka. Zmiany konstytucji PRL, deklarujące odstąpienie od pozorów demokracji i uzależnienie PRL od ZSRR, wywołały poruszenie w kręgach inteligencji, zarówno członków PZPR, jak i ludzi o poglądach opozycyjnych.