Natomiast w interpretacji dostępnego materiału źródłowego (głównie Roczników Jana Długosza), fabularyzując nie odbiegał zasadniczo od wersji przekazanej przez średniowiecznego kronikarzaJerzy Pośpiech: Posłowie w edycji 1983, s. 262-267; Halina Bursztyńska: Twórczość Kraszewskiego jako literackie źródło powieści historycznych Sienkiewicza. „Pamiętnik Literacki”, 1966, R. 57,3, s. 237-256..
Znamiennymi cechami pouczającej i bardziej zobiektywizowanej powieści Kraszewskiego pozostają jednak przede wszystkim krytycyzm i realizm, przejawiające się zarówno w opisach ważnych wydarzeń, jak i charakterystyce postaci. W swym przekazie autor preferuje nieemocjonalną, rzeczową i bezstronną relację, starając się o sprawiedliwe rozłożenie ocen pozytywnych i negatywnych. Stąd też pominięte przez Sienkiewicza, celowe przedstawienie wydarzeń po bitwie grunwaldzkiej z ich krytyczną oceną, jaskrawo uświadamiającą, jak szybko i łatwo zmarnowano dorobek tego szczególnego historycznego zwycięstwaZdzisław Hierowski: Posłowie w edycji 1959, s. 405..