thumb|Wizualizacja Grodu Poznańskiego pod koniec X wieku thumb|Rekonstrukcja wału i bramy grodu palafitowego z epoki żelaza (V wiek p.n.e.) w Biskupinie thumb|Rekonstrukcja celtyckiego grodziska w Steinbach am Donnersberg, Niemcy thumb|Groß Raden, IX–X wiek Gród, gard – prehistoryczne lub średniowieczne osady obronne w formie skupisk domostw, gospodarstw (lub wczesnego miasta) otoczonych wałem, murem lub częstokołem.
Etymologia thumb|Grodzisko palafitowe nad Jeziorem Bodeńskim (850 p.n.e.), Niemcy Termin znany prawie we wszystkich językach indoeuropejskich, wywodzący się od praindoeuropejskiego rdzenia *g’herdh- poprzez prasłowiańskie *gordъ. Porównaj anglosaskie geard lub yeard„Anglo-Saxon geard ‘house, yard’, Old Saxon gardos (plural) ‘house’, Old High German gart, Modern German Gart-en, English yard, gard-en”, [w:] Louis Herbert Gray. Foundations of language..
Na terenie słowiańszczyzny *gordъ „umocnienie, ogrodzona osada”. Poświadczone we wszystkich językach słowiańskich np. scs gradъ „miasto, gród”, podobnie rosyjskie gòrod, polskie gród „zamek, gród warowny” itd. Jednocześnie satemowe *zordъ „rodzaj drewnianej konstrukcji” znane tylko w rosyjskim i białoruskim (choć wywodzące się z tego samego pnia co *žьrdь, czyli żerdź), np.