Grody budowano w celu zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańcom oraz ochrony ich dobytku, wykorzystując naturalne ukształtowanie terenu (rzeki, wzgórza, wąwozy itp.) oraz wznoszono umocnienia – wały, fosy, palisady, częstokoły. Wokół grodu powstawały podgrodzia – osady ludności służebnej pracującej na rzecz grodu i jego mieszkańców.

Grody z jednej strony spełniały funkcję ośrodków sprawowania władzy przez księcia (króla) na posiadanym terytorium, a z drugiej często pełniły rolę punktów obrony granic tego terytorium. Gród mógł z czasem przekształcić się w miasto. Ze względu na ograniczoną przestrzeń na terenie dawnego grodu, w większości przypadków ośrodki miejskie powstawały jednak w jego pobliżu, w miejscach dogodniejszych dla rozwoju osadnictwa. Częściej miejsca pozostałe po grodach zajmowały średniowieczne zamki obronne.

Pozostałości po grodach w postaci wałów ziemnych określa się mianem grodzisk. Do przykładów grodzisk na terenie Polski należą obiekty na Ostrowie Lednickim oraz w miejscowościach takich jakː