Bitwa pod Heliopolis – starcie zbrojne, które miało miejsce w roku 640 w trakcie walk bizantyjsko-arabskich. Starcie było decydującą bitwą pomiędzy wojskami arabskimi pod wodzą Amr Ibn al-Asa a siłami Bizancjum w trakcie ekspansji islamskiej. W wyniku zwycięstwa Arabom udało się zająć Egipt.
Atak Arabów w Afryce był całkowitym zaskoczeniem dla Herakliusza, który liczył się z osłabieniem przeciwnika w wyniku walk z Sasanidami. W roku 639 po zwycięstwie nad Sasanidami w bitwie pod Nihawandem, niewielka, licząca 4000 ludzi armia arabska pomaszerowała do będącego pod panowaniem bizantyjskim Egiptu. Po zdobyciu miast Peluzjum i Bilbajs Arabowie, których siły wzrosły do 15 000 ludzi przekroczyli Nil kierując się na Fajum. W rejonie Heliopolis natknęli się na liczącą 20 000 ludzi armię bizantyjską.
Bitwę rozpoczął atak Bizantyjczyków. Amr Ibn al-As podzielił swoje siły na 3 części. Oddział jazdy dowodzony przez Khariję, ukrył się za pobliskimi wzgórzami, stając się niewidoczny dla przeciwnika. Jego zadaniem było uderzenie w najsłabszą część armii bizantyjskiej z flanki lub z tyłu. Druga grupa jazdy posłana została w kierunku południowym, gdzie mogła z łatwością rozbijać wycofujące się ewentualnie oddziały przeciwnika. Amr Ibn al-As ze swoimi siłami wziął na siebie główne uderzenie Bizantyjczyków.