Ławy miejskie mały|Pieczęć ławy m. Kalisza, 1425 Ława sądowa miejska była w dawnej Polsce organem miejskim posiadającym prawo sądownicze. Ława miejska wraz z radą miasta wchodziła w skład patrycjatu. Składała się z wójta, landwójta i sześciu ławników. Ławy miejskie występowały tylko w miastach i mogli w nich zasiadać tylko mieszczanie (miała też swój wiejski odpowiednik, czyli ławy wiejskie). Ławnicy wybierani byli początkowo na rok, a później mianowani dożywotnio. Ławy sądowe miejskie zniosła Konstytucja 3 maja w 1791 roku.
Ławy wiejskie Wieś na prawie niemieckim miała samorząd, którego organem była ława złożona z kilku (2–7) członków pod przewodnictwem sołtysa. Ława była dla chłopów sądem pierwszej instancjiJuliusz Bardach, Gerard Labuda, Rozwój gospodarki towarowej na wsi i w mieście, w: Historia Polski, opr. Tadeusz Manteuffel, PWN, Warszawa 1960, s. 375.. Rozprawy w oznaczonych terminach odbywały się na rokach gajonych. Od wyroków ławy przysługiwało stronom prawo odwołania się do pana-właściciela wsi. Z kolei „ten na mocy immunitetu miał prawo sądu, ale w przywileju lokacyjnym zrzekał się go na rzecz ławy i sołtysa, zachowując sobie zazwyczaj sąd w najcięższych i najbardziej skomplikowanych sprawach, odbywany na tzw. »rokach wielkich gajonych«.