Rozwój Partia rozrosła się od kilku tysięcy członków w 1944 do ponad 600 tysięcy w połowie 1947 roku; ścierały się w niej koncepcje równoprawnych sektorów gospodarki (państwowy, spółdzielczy i prywatny), handlu spółdzielczo-prywatnego, humanizmu socjalistycznego (Czesław Bobrowski, Julian Hochfeld, Jan Mulak) z programem bliskim PPR (gospodarka i handel w całości upaństwowione, kolektywizacja rolnictwa) i dążeniem do zjednoczenia obu partii (Cyrankiewicz, Matuszewski).
W przededniu XXVI Kongresu PPS skupiała ok. 150 tysięcy członków, z tego 15% stanowili starzy członkowie. Reszta to ludzie nowi, którzy związali się z PPS dopiero po wojnie.
W szczególności z daleka starano się trzymać socjalistów od aparatu bezpieczeństwa, dla porównania we Wrocławiu OM TUR w składzie ORMO stanowili tylko pojedyncze przypadki, gdy członkowie Związku Walki Młodych stanowili ich aż 40%, a członkowie PPS i organizacji partyjnych w UB stanowili 2% (87% PPR), w MO 13% (73% PPR)Anatol Omelaniuk, Działalność kulturalno-oświatowa i sportowa Organizacji Młodzieżowej Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego, [w:] Polski ruch młodzieżowy na dolnym śląsku. Tradycje i współczesność, pod red. Bronisław Pasierb, Warszawa-Wrocław 1979..