Są to w wielu miejscach lasy o charakterze zbliżonym do naturalnego, zróżnicowane wiekowo, z większym udziałem drzew starszych. Powodem jest niższa intensywność eksploatacji lasu w porównaniu z innymi obszarami leśnymi. Przez kompleks leśny przepływają potoki: Oliwski, Świemirowski, Swelina i Strzyża.
thumb|left|Dzik na skraju Lasów Oliwskich Zróżnicowanie terenu i korzystne warunki wpłynęły na obfitość występowania chronionych gatunków. Znalazło tu swoje siedlisko wiele gatunków flory i fauny, w tym gatunki podgórsko-górskie. Wśród wielu gatunków roślin wymienić można takie, jak bagnica torfowa (oddział 135), barwinek pospolity, bez koralowy, bluszcz pospolity, fiołek bagienny, gnieźnik leśny, gorysz pagórkowy, kalina koralowa, kokorycz wątła, kokorycz pusta, konwalia majowa, kopytnik pospolity, kosaciec syberyjski, kozłek bzowy, kruszczyk szerokolistny, lepiężnik różowy, listera jajowata, łuskiewnik różowy, manna gajowa, marzanka wonna, nasięźrzał pospolity, okrężnica bagienna, orlica pospolita, ostrożeń warzywny, paprotnica krucha, pełnik europejski, pierwiosnka lekarska, pleszanka pospolita, podkolan biały, podkolan zielonawy, podrzeń żebrowiec, przetacznik górski, rosiczka okrągłolistna, rutewka orlikolistna, storczyk plamisty, storczyk szerokolistny, ślaz piżmowy, tojad dzióbaty, tojeść bukietowa, tojeść gajowa,