Poniżej tego progu ilość piechoty spadła bezpośrednio po klęskach żółtowodzkiej i korsuńskiej.
Okres kryzysu przechodziły też formacje piesze w pierwszych latach wojny ze Szwecją; piechota polska poniosła w 1655 znaczne straty. Dopiero w 1658 odbudowano formacje piesze. W czasach wojen z Turcją piechota i dragonia odgrywały poważną rolę w działaniach i stanowiły niekiedy 60% armii.
W strukturze piechoty najliczniejsza była zawsze piechota typu niemieckiego. Stanowiła ona w latach pięćdziesiątych 55–65% składu formacji pieszych. Wiązało się to z jednoczesnym zanikiem piechoty typu polsko-węgierskiego, która stosunkowo licznie występowała jeszcze na początku wojen kozackich. Już w 1658 udział piechoty węgierskiej spadł do 5,5%, od 1665 zaś występuje zazwyczaj w ilości czterech jednostek. Dragonia stanowiła przeciętnie około 25% formacji pieszych, a swoje okresy rozkwitu przeżywała na przełomie 1659 i 1660. Po kampaniach wojennych topniała wskutek utraty koni. Według przyjętego wówczas zwyczaju jednostki, które utraciły konie, zamieniano na regimenty piesze.