Organizacja wojska Naczelne dowództwo Zwierzchnikiem sił zbrojnych Rzeczypospolitej był król. Władzę nad wojskiem zaciężnym sprawowali hetmani wielcy (hetman wielki koronny i hetman wielki litewski). Spełniali oni funkcje ministrów spraw wojskowych i naczelnych dowódców, organizowali i dowodzili wojskiem. Byli faktycznie niezależni od króla wskutek dożywotności urzędu. Decyzje o liczebności, składzie i sposobie utrzymania wojska należały do sejmu.
Królowie polscy bezskutecznie dążyli do osłabienia władzy hetmańskiej. Jan Kazimierz próbował znieść dożywotność urzędu i zrównać go z władzą hetmana polnego. Sejm reform tych nie przyjąłPrzeforsowana na sejmie 1652 uchwała o zrównaniu władzy obu buław w następnym została zniesiona..
W latach siedemdziesiątych stracił na znaczeniu urząd pisarza polnego. Zaprzysięganie rejestrów popisowych czyniono przez delegatów chorągwi, a popisy wojska odbywały się tylko przed wyruszeniem armii na kampanię. Strażnicy wielki i polni, podobnie jak oboźni wojskowi, stali się wyższymi oficerami do specjalnych poruczeń. Do końca XVII w. funkcjonował urząd kapitana wojskowego. Był nim z reguły dowódca straży przybocznej hetmana wielkiego.