W drugiej połowie XVII w. przyjął się też zwyczaj mianowania regimentarzy. Byli to dowódcy partii wojska, głównie jazdy. Byli mianowani przez hetmanów jako okresowi ich zastępcy. Rozłożone na pograniczu partie prowadziły rozpoznanie, a regimentarze utrzymywali stały kontakt z hetmanem. Różnili się oni kompetencjami od regimentarzy mianowanych przez sejm, jako naczelnych dowódców wojska podczas nieobecności hetmanów lub przez króla jako samodzielnych dowódców wydzielonych grup wojska.
Jazda thumb|XVII-wieczni żołnierze polscy. Pierwszy z lewej muszkieter cudzoziemskiego autoramentu Jazda składała się z czterech zasadniczych typów: ciężkozbrojnej husarii, średniozbrojnych kozaków (od lat siedemdziesiątych zwani pancernymi), lekkozbrojnej jazdy typu tatarskiego i wołoskiego oraz kawalerii zorganizowanej według wzorów zachodnich – arkabuzerii i rajtarii. W jeździe litewskiej występował typ pośredni między husarzami a kozakami: jazda petyhorska.