Andriej Iwanowicz Uszakow (ros. Андре́й Ива́нович Ушако́в, ur. w 1672, zm. 1747) – rosyjski działacz państwowy, hrabia, senator, naczelnik Kancelarii Tajnych Spraw Śledczych, autor dzieła na temat tortur „Obrządek, jak oskarżonego torturować”.
Życiorys Urodził się w guberni nowogrodzkiej, w biednej rodzinie szlacheckiej. W młodości wraz z czwórką braci stał się sierotą po czym przygarnął ich chłop z majątku ojca. W wieku lat 20 w związku z ukazem cara Piotra I stawił się z braćmi w Moskwie i wstąpił do służby wojskowej.
Dzięki swoim warunkom fizycznym został przyjęty do Pułku Preobrażeńskiego. Tam nauczył się czytać i pisać, awansował i został dostrzeżony przez cara, który w 1708 roku mianował go kapitanem-porucznikiem. W 1714 roku został tajnym radcą ciesząc się zaufaniem monarszym (otrzymywał osobiste rozkazy od cara) i nadaniami majątkowymi. W Moskwie pracował w Prikazie Preobrażeńskim, pod kierunkiem Fiodora RomodanowskiegoHeller M., Historia Imperium Rosyjskiego, Warszawa 2009, s. 372, 428. Prikaz Preobrażeński za panowania Piotra pełnił funkcję tajnej policji w państwie rosyjskim. W 1718 roku Piotr powołał do życia Tajną Kancelarię, która miała odciążyć prikaz i skupić się na najcięższych przestępstwach politycznychSerczyk W., Piotr I Wielki, Wrocław 1977, s. 195..