Rządy Aleksandra II Kroki na rzecz likwidacji ostatniej unickiej diecezji w Rosji zostały podjęte po powstaniu styczniowym i wpisywały się w szerszą kampanię na rzecz rusyfikacji Chełmszczyzny. Przyjęcie prawosławia przez ludność unicką miało zarazem oznaczać pozyskanie ich dla kultury i narodowości rosyjskiej. Głównymi orędownikami takiego rozwiązania byli sekretarz stanu ds. Polski, Milutin, oraz dyrektor naczelny ds. wewnętrznych i duchownych w Królestwie Polskim Władimir Czerkaskij. Przy likwidacji unii zamierzano wykorzystać analogiczne środki, jak przed synodem w Połocku, nie zważając na fakt, że na ziemi chełmskiej przywiązanie do katolicyzmu obrządku bizantyjskiego było wśród ludności znacznie większe niż na ziemiach białoruskich i litewskich. 200px|mały|Męczennicy z Pratulina, obraz W. Eljasza-Radzikowskiego