Stacja Gniezno znajduje się na 50. km linii z Poznania do Torunia. Zlokalizowana została w południowej stronie miasta, na ówczesnych jego przedmieściach. W samym centrum kompleksu stanął wówczas najbardziej imponujący obiekt dworca głównego, oprócz którego wzniesiono na stacji magazyn towarowy, halę lokomotywowni z salą wachlarzową dla 4 parowozów z obrotnicą, stację wodną oraz budynki mieszkalne dla urzędników kolejowych.
Parowozownia powstała w kilku fazach. W początkowym okresie istniały dwie lokomotywownie: starsza z 1872 roku, powstała przy budowie linii Poznań-Toruń/Bydgoszcz oraz młodsza z 1875 związana z linią Gniezno–Oleśnica. Pierwsza została zlikwidowana na początku XX w. przy gruntownej przebudowie stacji, kiedy to koleje pruskie, po nacjonalizacji obu linii zadecydowały o pozostawieniu i rozbudowie drugiej. Przed I wojną światową w parowozowni wzniesiono wieżę ciśnień, noclegownię oraz drugą halę wachlarzową, umiejscowioną na zachód od starszej. W latach 1914–1918 na terenie przylegającym do parowozowni wybudowano wiadukt drogowy nad linią kolejową zamykający przestrzennie stację od zachodniej strony. W okresie międzywojennym powstała mała wagonownia oraz tzw. warsztat uczniowski.