Podobne kontrowersje wzbudzały atakujące tradycyjną moralność i stosunki społeczne sztuki teatralne Arcybaszewa.

Po 1910 opracował on koncepcję „eklezjaztyzmu”, czyli syntezy idei biblijnej Księgi Koheleta z ideami Fryderyka Nietzschego, Arthura Schopenhauera, Karla Roberta Eduarda von Hartmanna i Henriego Bergsona. Według Arcybaszewa cel życiowy człowieka jest pozorny; życie – cykl cierpień, kończy się „czarną dziurą”, czyli niebytem. Znalazło to odbicie w jego artykułach publikowanych w czasopismach rosyjskich. Koncepcja „eklezjaztyzmu” uwidoczniła się w powieści pt. У последней черты.

Szczytowym osiągnięciem literackim tego okresu była powieść pt. Женщина, стоящая посреди, opublikowana w 1915. Stanowiła ona gorzko ironiczne pożegnanie z jednym z ulubionych „motywów” literatury rosyjskiej XIX w. – „turgieniewowskim” dziewczęciem. Pisarz jak gdyby powrócił w niej do pierwocin swojej twórczości literackiej, tj. potwierdzenia najwyższego moralnego prawa wszechświata.