przeciwwagę dla niej stanowi część rozumna w znaczeniu właściwym, dianoetyczna, tzw. rozum teoretyczny: zdolność poznania naukowego i logicznego rozumowania, łączenia sądów. Arystoteles nazywa go też umysłem czynnym. Natomiast umysłem biernym nazywa tę część duszy, która pośredniczy pomiędzy nimi, część uczestnicząca poniekąd w rozumie, podporządkowana rozumowi teoretycznemu ze względu na powinność posłuszeństwa wobec niego, a zarazem kierująca działaniami człowieka - zdolność żywienia pragnień, określana także mianem mądrości praktycznej czy rozsądku - phronesis. Jest ona etyczną częścią duszy, a zatem bezpośrednio odpowiedzialną za wyznaczanie zachowań człowiekaPor. .
Etyka Można wyodrębnić następujące spełniane przez etyczną część duszy ludzkiej funkcje. Są one ściśle ze sobą powiązane: - rozpoznawanie prawdę w kontekście postępowania, rozróżnianie czynów właściwych z moralnego punktu widzenia (ze względu na zamierzony do osiągnięcia cel) oraz - sterowanie pragnieniami w taki sposób, by postępowanie człowieka było zgodne z poznaną prawdą i dobrem, z przyjętym celem. Doskonalenie dianoetycznej części duszy jest związane ze zdobywaniem wiedzy i nauką, podczas gdy zdolność żywienia pragnień, część etyczna, doskonali się poprzez praktykę postępowania i kształtowanie nawyków.