Rzeczpospolita Pawłowska (lit. Paulavos respublika) – republika samorządowa utworzona w granicach I Rzeczypospolitej we wsi Pawłowo (dawniej Merecz) koło Wilna, w której właściciel wsi, ksiądz Paweł Ksawery Brzostowski, w roku 1769 ograniczył pańszczyznę (częściowo zastępując ją oczynszowaniem) i nadał chłopom wolność osobistą. Rzeczpospolita Pawłowska obejmowała obszar ponad 3 tys. hektarów, miała własną konstytucję, herb, pieniądze, sejm, skarb, kasę samopomocy i szkołęLeszek Wątrobski „Rzeczpospolita Pawłowska”, The Sumit Times, Vol. 9, Issue No. 26/2002.. W sumie republika księdza Brzostowskiego w Pawłowie funkcjonowała 25 lat.
Historia thumb|Założyciel Rzeczypospolitej Pawłowskiej – ksiądz Paweł Ksawery Brzostowski W 1767 roku wieś wraz z przyległościami nabył ksiądz kanonik wileński Paweł Ksawery Brzostowski, który od swego imienia nazwał ją Pawłowem. W roku 1769 ustanawiając konstytucję częściowo zastąpił pańszczyznę oczynszowaniem oraz nadał chłopom wolność osobistą. Miało to miejsce po długich rozmowach z chłopami. Jedynie jeden z kmieci wniósł sprzeciw wobec owej konstytucji. Chłopi zostali podzieleni na klasy: pieniężników, bojarów, chłopów ciągłych i kątników.