Najcięższą armatą stała się kartauna strzelająca lanymi kulami żelaznymi wagi 48 funtów. Lżejsze armaty stanowiły ułamek kartauny: 24-funtowa półkartauna, 12-funtowa ćwierć kartauna i 6-funtowa oktawa.
W 1637 sejm na potrzeby artylerii wprowadził drugą kwartęDupla – pochodzącą z nowych opłat, uiszczanych przez obejmujących królewszczyzny nowych posesorów.. Wprowadzono też urząd „starszego nad armatą” – generała artylerii – odpowiedzialnego za produkcję i utrzymanie dział oraz za administrowanie cekhauzami. Sprawy podległości poszczególnych stanowisk uporządkował król w wydanych w 1634 Artykułach przesławnej artylerii. Z braku funduszy nie udało się zorganizować szkoły artylerii. Zdolnych oficerów wysyłano na studia za granicę. Aby zachęcić szlachtę do zdobywania stopni oficerskich w tej broni, stworzono instytucję adelmanów, stanowiących coś pośredniego między szeregowcem a podoficerem. Szlachcic zostawał adelmanem z tytułu pochodzenia.
Flota wojenna