Powstanie szenkurskie (ros. Шенкурское восстание) – antybolszewickie wystąpienie zbrojne latem 1918 r.
2 lipca 1918 r. Zjazd Rad Guberni Archangielskiej podjął decyzję o ogłoszeniu mobilizacji miejscowej ludności do armii bolszewickiej. Uczestniczył w nim wiejski nauczyciel Maksim Rakitin, który w styczniu tego roku powrócił z frontów I wojny światowej w stopniu praporszczika. Po przyjeździe do rodzinnej wsi Łosiewskaja, leżącej w wołosti wierchniepadenskiej, postanowił przeciwstawić się decyzji zjazdu. 20 lipca, kiedy grupa kilkudziesięciu chłopów, byłych żołnierzy frontowych, przybyła do Szenkurska w celu zgłoszenia się do miejscowej wojskowej komendy uzupełnień (wojenkomatu), M. Rakitin i jego trzech braci: Piotr, Aleksandr i Ilja zbuntowali ich. Najpierw aresztowano bolszewickich komisarzy gubernialnego urzędu wykonawczego (gubispołkomu) Nowowa, Ołunina i Białowa oraz przewodniczącego miejskiego komitetu wykonawczego (ispołkomu) Iwanowa. Następnie, zdobywszy tam broń, buntownicy rozpoczęli szturm budynku wojenkomatu, w którym ukryli się pracownicy szenkurskiego ispołkomu i wojenkomatu wraz z grupą ok. 50 żołnierzy bolszewickich. Po 4 dniach wymiany ognia budynek został opanowany po kapitulacji obrońców.