mały|240x240px|Położenie województw poznańskiego i kaliskiego I Rzeczypospolitej na tle współczesnego podziału administracyjnego Ziemia poznańska () – jednostka terytorialna średniowiecznego państwa polskiego, będąca od 1138 r. główną częścią dzielnicy Piastów wielkopolskich i później stanowiła de facto niezależne księstwo – sama lub z ziemią kaliską. W 1. połowie XIV wieku ziemia poznańska została przekształcona w województwo poznańskie.
Obecnie ziemia poznańska to kraina historyczna Polski będąca zachodnią częścią Wielkopolski. Obszarowo odpowiada ona przedrozbiorowemu województwu poznańskiemu.
Historia Ziemia poznańska miewała oddzielnych wojewodów już za czasów Bolesława I Chrobrego. Pierwszym potwierdzonym w 1020 r. był Dzierżykraj z Człopy, herbu Nałęcz. Michał Baliński przedstawił, że już w 1009 r. ziemia poznańska zaczęła mieć swoich wojewodów.
W 1138 r. na mocy ustawy sukcesyjnej Bolesława Krzywoustego ziemia poznańska weszła w skład dzielnicy Mieszka III Starego.
thumb|200px|Podział księstwa polskiego na dzielnice w 1138 r. według ustawy sukcesyjnej Bolesława Krzywoustego