Nie ma labiryntowatych porów i rośnie głównie na drzewach liściastych. Mikroskopowo gąbkowiec północny wykazuje zaskakująco duże podobieństwo do zębniczka północnego (Climacodon septentrionalis), co zauważył już Stanisław. Domański. Obydwa te gatunki hodowane na sztucznych podłożach wytwarzają chlamydospory oraz mają podobną strukturę strzępek i budowę cystyd. Morfologicznie gąbkowiec północny odróżnia się jednak rurkowatym hymenoforem, ponadto jego kapelusze wyrastają oddzielnie, nie tworząc tak zwartej struktury, jak u zębniczka północnego.
Występowanie i siedlisko W Ameryce Północnej, Europie i Azji jest szeroko rozprzestrzeniony, podano też jego stanowiska w północnej Wenezueli oraz w Australii. W Europie Środkowej występuje głównie w Alpach i w innych pasmach górskich. W Północnych Niemczech i w Danii jest bardzo rzadki. W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Niemczech, Danii, Holandii i Szwecji.