Kuksza, imię świeckie Kosma Kiriłowicz Wełyczko, imię mnisze małej schimy Ksenofont (ur. 1874 w Harbuzince, zm. 24 grudnia 1964 w Odessie) – ukraiński mnich i święty prawosławny, wielki schimnik. mały|lewo|200px|Dawny grób św. Kukszy w Odessie Życiorys Był jednym z czworga dzieci Kyryła i Charytyny Wełyczków. W wieku dwudziestu lat, wracając z pielgrzymki do Jerozolimy, po raz pierwszy udał się do wspólnoty mniszej na Athos i wyraził chęć wstąpienia do niej jako posłusznik. Przełożony klasztoru, do którego się zwrócił, nakazał mu jednak powrót do Rosji i uzyskanie zgody rodziców na ten krok. W 1895 Kosma Wełyczko wrócił na Athos. Przez jedenaście lat był posłusznikiem, następnie został postrzyżony w riasofor z imieniem Konstantyn, zaś w 1904 – w mantię z imieniem Ksenofont, w monasterze św. Pantelejmona. We wspólnocie tej pozostawał do 1912, gdy przeniósł się do kijowskiej Ławry Peczerskiej. Tam złożył śluby mnisze wielkiej schimy z imieniem Kuksza. Po zamknięciu monasteru przez władze stalinowskie, w 1938 schimnich Kuksza został aresztowany, a następnie skazany na pięć lat łagrów i trzyletnią zsyłkę. Do Kijowa wrócił w 1947.