Archipelag Zanzibar – archipelag na Oceanie Indyjskim. Zajmuje powierzchnię 2643 km². Składa się z 2 większych wysp, Zanzibaru i Pemby oraz wielu mniejszych. Archipelag wchodzi w skład Zanzibaru – autonomicznej części Tanzanii (podmiot federacji). Największym miastem archipelagu jest Zanzibar. Istnieją tu liczne plantacje goździkowca i palmy kokosowej. Od stałego lądu Zanzibar oddzielony jest Kanałem Zanzibarskim.
Historia W X wieku archipelag został skolonizowany przez Arabów i Persów i pełnił rolę arabskiej bazy handlowej w kontaktach z wybrzeżem afrykańskim. Władzę nad archipelagiem sprawowało arabsko-persko-afrykańskie państwo Kilwa. Od przełomu wieków XIV i XV należał do Portugalii. Pod koniec XVII wieku archipelag stał się częścią sułtanatu Omanu. W latach 30. XIX wieku sułtan Omanu przeniósł z Maskatu na Zanzibar swoją główną siedzibę. W 1856 po śmierci sułtana Said ibn-Sultana doszło do wojny o sukcesję pomiędzy jego synami, w wyniku której 6 kwietnia 1861 utworzono odrębny Sułtanat Zanzibaru. W 1886 Wielka Brytania przejęła kontrolę nad Zanzibarem, ale formalnie dalej panowali miejscowi sułtanowie, co stanowiło swoistą dwuwładzę. W celu zaspokojenia niemieckich roszczeń do wyspy (Cesarstwo Niemieckie opanowało w tym czasie Tanganikę).