thumb|right|300px|Upust płuczący, jako przęsło jazu z zamknięciem w postaci zasuwy, pomiędzy jazem elektrowni II a elektrownią II we Wrocławiu. Upust płuczący – element budowli hydrotechnicznej, którego zadaniem jest umożliwienie przeprowadzenia (przeniesienie, przesunięcie) rumowiska ze stanowiska górnego budowli do jej stanowiska dolnego. Upusty płuczące wykonywane są jako specjalne otwory lub przęsła jazu i wyposażone w odpowiednio dobrane zamknięcia.
Podczas normalnej eksploatacji budowli hydrotechnicznej zamknięcia upustu płuczącego pozostają zamknięte, czyli brak jest przepływu wody umożliwiającej likwidację rumowiska zgromadzonego w stanowisku górnym poniżej korony budowli. Otwarcie tych zamknięć i tym samym spowodowanie przepływu przez nie wody oraz przenoszenie rumowiska pomiędzy stanowiskami, następuje okresowo, w razie potrzeby i tylko w określonych, sprzyjających warunkach, tj. przy odpowiednio dużych przepływach.