thumb|250px|Infantka Izabela Klara Eugenia (1599) Juan Pantoja de la Cruz (ur. w 1553 w Valladolid, zm. 26 października 1608 w Madrycie) – hiszpański malarz okresu renesansu, głównie portrecista.

Był uczniem i współpracownikiem Alonsa Sáncheza Coello. W 1588 został nadwornym malarzem króla Filipa II, w 1598 – Filipa III. Od 1598 nosił tytuł "pintor de cámara".

Malował reprezentacyjne portrety dworskie (w l. 1600-1607 powstało 66 portretów 39 członków rodziny królewskiej). Były to głównie ujęcia en pied na tle tkaniny, precyzyjnie oddające szczegóły strojów i biżuterii. Tworzył też obrazy religijne i martwe natury. Pozostawał pod wpływem Tycjana, Mora i Caravaggia.

Wybrane dzieła Albrecht Pobożny (1599-1600), Stara Pinakoteka, Monachium Catalina Micaela de Saboya, 70 x 50 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg Filip II (1590), Escorial, Madryt Infant Filip w zbroi (1590-92), 150 x 74,5 cm, Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu Infantka Izabela Klara Eugenia (1599), 124,8 x 97,6 cm, Stara Pinakoteka, Monachium Infantka Maria Anna (1607), 82 x 64 cm, Kunsthistorisches Museum, Wiedeń Infantka Maria Anna (1604), 99 x 80 cm, Kunsthistorisches Museum, Wiedeń Król Filip III (1601-2), 176 x 116 cm, Kunsthistorisches Museum, Wiedeń Król Filip III (1606), 122 x 204 cm, Prado, Madryt Król Filip III (1608), 204 x 102 cm, Muzeum Goi w