Epoka scholastyków thumb|Joachim z Fiore uchodzi za twórcę historiozoficznej wykładni Już Beda wprowadził do wykładu Apokalipsy nieco pierwiastka historiozoficznego. Rozwijali go następni egzegeci (Rupert z Deutz), a zwłaszcza Joachim z Fiore, kalabryjski opat cystersów, który uchodzi za twórcę tej metody interpretacyjnejSean P. Kealy, The Apocalypse of John, Liturgical Press, 1987, s. 239.. Stosował rekapitulację utożsamiając siedem „pieczęci” z siedmioma „trąbami” i siedmioma „czaszami”. Według niego Apokalipsa opisuje sześć okresów walk Kościoła. Okresem siódmym ma być ziemskie Millenium, rozpocznie się ono w 1260 roku (liczba 1260 wzięta została z Ap 11,3, gdzie jest mowa o 1260 dniach), por. . Bestię apokaliptyczną odnosił do islamuEgzegeza żydowska już wcześniej stosowała antymuzułmańską egzegezę Księgi Daniela („mały róg” odniesiony do islamu), czego świadectwem jest Kodeks Leningradzki., natomiast drugą bestię utożsamiał z heretykami (przede wszystkim patarami). 20 rozdział Apokalipsy interpretował zgodnie z Augustynem. Joachim stosował rekapitulację i nie odbiegał aż tak bardzo od systemu Bedy.
Historiozoficzną wykładnię rozwinął dalej Mikołaj z Liry w swoim komentarzu z 1329 roku. W przeciwieństwie do Joachima nie stosuje rekapitulacji. Lira dzielił historię Kościoła na siedem epok: