thumb|Dmytro Hrycaj i Roman Szuchewycz na konferencji I Konferencja zniewolonych narodów Wschodniej Europy i Azji (ros. , ukr. ) – konspiracyjne zebranie przedstawicieli narodów ZSRR na okupowanej Ukrainie podczas II wojny światowej
W 1943 r. w dowództwie Ukraińskiej Armii Powstańczej (UPA) pojawiła się koncepcja doprowadzenia do zjednoczenia różnych konspiracyjnych niepodległościowych środowisk narodowych z terytorium ZSRR w celu wspólnej walki z reżimem sowieckim. W tym celu w czerwcu tego roku zwrócono się z apelem do przedstawicieli narodów Turkiestanu, Uralu, Powołża, Kaukazu, Syberii i zachodnich części Związku Radzieckiego o nawiązywanie kontaktu z UPA i przechodzenie z bronią w ręku na jej stronę, aby „rozwinąć wspólną walkę z imperialistycznymi drapieżnikami – Moskwą i Berlinem, spierającymi się między sobą, które z nich będzie Was ograbiało”. Dowództwo UPA uważało, że nastąpił najlepszy okres na wywoływanie „rewolucji narodowych”, aby „narody Europy i Azji mogły wygnać imperialistów ze swoich terytoriów i ustanowić niezawisłe państwa narodowe”.