Przyjmowane w prawie definicje małżeństwa uległy zróżnicowaniu pomiędzy poszczególnymi państwami, a nawet wewnątrz nich. W jednych państwach definicja umożliwia zawarcie związku małżeńskiego parom tej samej płci, w innych (w tym w Polsce) prawna definicja za małżeństwo uznaje jedynie związek mężczyzny i kobiety.
Definicja zapisana w aktach prawnych nie kończy jednak sporu. Małżeństwo nie jest wytworem państwa, lecz instytucją społeczną, a ta jako element samoorganizacji społecznej nie podlega regulacjom prawnym, lecz jest wynikiem procesów kulturowych. Współcześnie, systemy prawa coraz większej liczby państw lub też inne jurysdykcje zezwalają na zawarcie lub rozpoznają małżeństwo osób tej samej płci.
Rodzaje małżeństw Instytucja małżeństwa znana jest wśród wszystkich ludów świata. Nieznane są grupy ludzkie żyjące bez stałego partnerstwa małżeńskiego.
Instytucja małżeństwa może przyjmować różne formy w zależności od przyjętych kryteriów oceny. Można wziąć pod uwagę następujące kryteria: płeć małżonków miejsce zamieszkania małżonków sposób dziedziczenia liczbę małżonków decydentów wyboru współmałżonka dobór grupy pochodzeniowej małżonków